شناسنامه مستند ایران - اثر کلود للوش

کلود للوش فیلم ساز فرانسوی،مستند «ایران»(1971) رادرقالب کوتاه درست پس ازجشن های 1971 شیراز ساخت.

این فیلم برش هایی از تصاویرسرزمین ایران است که با موسیقی فرانسیس له(سازنده موسیقی متن فیلم love Story وهمکارهمیشگی کلود للوش) پیوند می خورد.فرانسیس له موسیقی دهه هفتاد را با تم هایی از موسیقی ایرانی درهم می آمیزد.این فیلمی تدوین بنیاد است که می کوشد غنای فرهنگی وتصویری سرزمین ایران را بازنمایاند.

فیلم به سفارش یک شرکت نفتی وهمچون هدیه ای به همسر شاه ایران ساخته شده است.درباره این فیلم وچگونگی ساخت آن آگاهی بسیاری اندکی به ویژه درپیوند با فیلم شناسی للوش وجود دارد.تنها می دانیم که فیلم یک باراز تلویزیون فرانسه و دربرنامه هفتگی شناخته شده ای که میشل دروکرهریکشنبه با نام «تا یکشنبه ای دیگر»اجرا می کند با حضورفیلم سازو فرح پهلوی پخش شده است.

«این فیلم که فراترازیک فیلم مسافرت با تصاویری زیباست، اثرکم ترشناخته شده ای است که اندک زمانی پس از پخش، شش جایزه جهانی را به ارمغان آورده است.«ایران»ازتصاویرجغرافیایی ومعماری چشم نوازی برخوردار است که با «برش هایی از زندگی» پیوند می خورند ونشان گر بهترین تدوین درچیدمان تصاویر درکنار یکدیگر است.اثری گمنام از کارگردان «یک مرد یک زن»،«سال نو مبارک»و«واکنون عشق من».للوش ظاهرا شش مایل فیلم را برای ساخت این اثر به کار گرفته و از پشتیبانی مالی یک شرکت چند ملیتی ساخت لوله های نفت برخوردار بوده وفیلم همچون هدیه ای به همسر شاه ساخته شده است.می توان حدس زد که ناخرسندی جهانی از افراط کاری های رژیم پهلوی تاثیری منفی بر پخش فیلم داشته والبته این امر جای تاسف دارد زیرا معدود فیلم هایی توانسته اند چنین تم هایی را به این خوبی پرداخت کنند.موزیک متن فیلم ساخته فرانسیس له،شاهکاری بی همتاست که با گیتار سبک پاپ اروپایی آغاز دهه هفتاد درآمیخته شده،گیتاری که آوای «واوو-واوو»آن برشکوه فیلم می افزاید.اثری جذاب وبس خوش ساخت وفیلمی پویا وپرشتاب وشعری بصری که ازیک اثر آگاهی رسانی فراتر می رود».(برگردان آزاد).

فیلم با چشم اندازهای طبیعی ایران می آغازد وسپس به تهران ودیگر شهرهای ایران می رسد.کلان شهر تهران،راه بندان آن،دانشجویان ایرانی با لباس های غربی(مینی ژوپ وکت وشلواروشیوه آرایش دهه 70)،مساجد اصفهان،کودکان درنماهای درشت که نگاه های شان به تصاویر سرزمین ایران گره می خورد،زنان ودختران قشقایی به هنگام رقص وزندگی،کارگاه لنج سازی جنوب،شترسواران،یک خانواده پرجمعیت ایرانی دریک ماشین سه چرخه(حس سرشار زندگی)،دختر عشایر وزن سنتی جنوب درحال کار با میکروسکوپ،شالیزارها ومزارع چای شمال،ترکمن ها،مردان ترکمن درحال اجرای رقص خنجر ودخترکان ترکمن درحال نواختن زنبورک یا «قپوز»، زورخانه،قالی شویی وقالی بافی،شاه،دربار،وتصاویری از چهره های هخامنشی که به چهره های ایرانیان امروز وبه ویژه به چهره دخترکان ایرانی برش می خورد.
فیلم در برش زدن تصاویر از قیاس های دیداری شنیداری بهره می گیرد:
طبیعت بکر ایران به شهرهای پرراه بندان امروز،دسته موزیک نظامی به نقاره زن قشقایی،روشن کردن فتیله چراغ گازسوز به فوران آتش چاه های نفت،مناره بلند به دکل بلند مخابرات،کار درودگردرکارگاه لنج سازی به نوای کمانچه(قیاس صوتی)، صدای قپوز به صدای سم اسپان ترکمن(قیاس صوتی)،پرتاب خنجر ترکمن به پرتاب میل زورخانه،چرخ زدن ورزشکار زورخانه به صدای چرخبال،چهره بی جنبش یک کودک دبستانی به چهره بی جنبش شاه،ونگاه های دخترکی به نیم رخ های هخامنشی برش وپیوند می خورند.

فیلم هرچند بسیار فشرده تر ازاثری چون«باد صبا»(1350 خورشیدی)ساخته آلبر لاموریس است،اما درمدت هژده دقیقه انبوهی از تصاویرسرزمین ایران را درخود نهفته ودرانتقال حس وتصویرپردازی خود بسیار موفق است.

نسخه معرفی شده دراینجا با کیفیت معمولی است.نسخه برتر فیلم را دراینجا دانلود کنید.