کتابی که پیش رو دارید نوشته حجتالاسلام و المسلمین آقای حسین دهنوی، کارشناس برنامه تلویزیونی «گلبرگ» در شبکه سه سیما است که پس از 6 ماه کارشناسی مسائل مربوط به ازدواج، اکنون در اختیار شما قرار میگیرد.
این کتاب که به شکل پرسش و پاسخ آماده شده، ثمره پاسخگویی به سوالاتی است که جوانان عزیز کشورمان از طریق ایمیل (پست الکترونیکی)، پیامک و تلفن در طول مدت بنرامه زنده تلویزیونی مطرح کردهاند.

مرکز نشر موسسه فرهنگی - هنری خادمالرضا افتخار دارد که پس از چاپ و نشر 3 جلد کتاب نسیم مهر (پرسش و پاسخ تربیت کودک و نوجوان) از مولف که در مدت کوتاهی بیش از یکصد نوبت چاپ شده است، چاپ و نشر این اثر را با عنوان گلبرگ زندگی به عده گیرد و آن را به زیور طبع بیاراید. بدان امید که همچون نسیم مهر مورد توجه هموطنان عزیز به ویژه جوانان فرهیخته وطن قرار گیرد. انشاء الله.
مرکز نشر موسسه فرهنگی - هنری خادمالرضا
خداوندا! تو را سپاس میگویم که این بنده کمترین را شایسته خدمتگزاری به جوانان خوب و سرشار از عاطفه این سرزمین مقدس قرار دادی تا بتوانم با گامی هر چند کوچک، در پاسخگویی به سوالاتشان در زمینه ازدواج که مهمترین رخداد زندگی آنان است بکوشم.
پس از سالها طرح مباحث ازدواج در مجالس و محافل، خداود توفیق عنایت فرمود تا آنها را در برنامهای تلویزیونی (گلبرگ) به طور زنده و به شکل پرسش و پاسخ مطرح کنم که با عنایت پروردگار بزرگ، مورد توجه مخاطبان به ویژه جوانان قرار گرفت و اکنون خداوند، توفیقی دیگر عطا فرمود تا آن مطالب را به شکل کتاب و با سیری منطقیتر ارائه کنم.
در این اثر سعی شده است تا حد امکان، اصل اختصار رعایت شود و اگر به تکرار مطلبی نیاز بوده، با ذکر صفحه، به قسمتهای دیگر کتاب ارجاع داده شود.
این اثر کوشش عزیزانی است که اگر لطفشان شامل حال نگارنده نمیشد، به طور قطع امروز حیات نمییافت.
از همه متخصصانی که در مدت 5 ماه اجرای برنام از اندیشههای ارزشمندشان استفاده کردم و از سرور ارجمند، جناب آقای پورمحمدی، مدیر محترم شبکه سه سیما که پشتیبانیهای مادی و معنوی ایشان از عوامل برنامه، در توفیقات آنان بسیار موثر بود و نیز مدیران محترم گروه اجتماعی و معارف، آقایان شریعتپناهی و سیدحسینی و نیز تهیهکننده متحرم برنامه گلبرگ، جناب آقای بیکمحمدی و دیگر دستاندکاران آن سپاسگذارم و بر تلاشهای مرکز نشر موسسه فرهنگی - هنری خادمالرضا ارج مینهم که با کوششهای بیدریغ خود، زحمت چاپ و نشر این نوشتار را به عهده گرفتند.
الحمدلله رب العالمین و العاقبة للمتقین
حسین دهنوی
زمستان 1387
حجت الاسلام والمسلمین حسین دهنوی در خرداد ماه سال 1340 متولد شدند؛ ایشان اهل نیشابور هستند و 24 سال پیش و در سن 23 سالگی ازدواج کرده اند. ایشان دارای دو فرزند دختر و یک فرزند پسر هستند. همچنین ایشان دارای یک نوه هم هستند. داماد ایشان جناب اقای معرفت مهندس عمران هستند و همچنین پسر ایشان دانشجوی رشته مهندسی دریا هستند.
سخنرانی حاج آقا دهنوی، حاج آقا حسن دهنوی، سخنرانی دهنوی، سخنرانی حسن دهنوی، ازدواج، مقالات ازدواج، آشنایی با ازدواج، مسائل جنسی ازدواج، مشاوره ازدواج، آشنایی با مسائل پیش از ازدواج، آشنایی با مسائل پس از ازدواج
حجت السلام جناب حاج آقا حسین دهنوی فردی متعهد و دلسوز هستند که این موضوع از صحبت های ایشان به راحتی قابل درک است؛ ایشان کارشناس و مشاور ازدواج جوانان هستند؛ تقریبا اکثر بینندگان تلویزیون، ایشان را با برنامه زنده گلبرگ که پخش آن از تابستان امسال از شبکه سوم سیما در روزهای پنجشنبه هر هفته آغاز شده است ، می شناسند. البته ایشان قبل از برنامه گلبرگ، در برنامه راه روشن شبکه قرآن سیما روزهای دوشنبه هر هفته به عنوان کارشناس و با موضوع تربیت کودکان حضور داشته اند.
در مواردی والدین میدانند که فرزندشان تحت تاثیر عواطف و احساسات جوانی کر و کور شده (ر.ک: ص45-47) و دارد تصمیم اشتباهی میگیرد و با کسی ازدواج میکند که همتایش نیست و به احتمال بسیار، نتیجهاش جدایی یا سوختن و ساختن تا آخر عمر خواهد بود. در این صورت، مخالفت، مقاوت و سختگیری آنان نه تنها بد نیست که نیکو و به جا هم هست.
در مواردی با خواستگار دخترشان یا کسی که پسرشان به او علاقهمند است و شرایط مطلوب نسی را هم دارد، بدون دلیل موجه مخالفت میکنند؛ برای مثال به این دلیل که خوب احوالپرسی نکرد. گاهی به سبب حب و بغضها است. پدر میگوید: چون از نزدیکان مادر است، و مادر میگوید: چون با خانواده پدر ارتباط فامیلی دارد. گاهی به دلیل تعصبهای بیجا است؛ مثلا همشهری، همولایتی، همزبان و هملهجه و از طایفه ما نیست (درباه تشابه فرهنگی، ر.ک: ص151 و 152) گاهی سلیقه شخصی خود را ملاک قرار میدهند و میگویند: چون به دلم ننشست یا عللی از این نوع.
توجه داشته باشید که هیچ یکی از این علل، علل موجهی نیست و مخالفت والدین با ازدواج فرزندشان منطقی نخواهد بود.
گاهی پا را از مخالفت فراتر میگذارند و به علل واهی اجازه ازدواج نمیدهند. در ازدواج پسر، اجازه هیچ یک از اعضای خانواده شرط نیست، ولی بهتر است رضایت آنان به ویژه مادر را جلب کند و بهترین راه جلب رضایت، ارتباط عاطفی بیشتر، محبت افزونتر به آنان و استفاده از واسطههایی با نفوذ از جمله پدربزرگ و مادربزرگ است.
در ازدواج دختر ،اجازه پدر یا جد پدری لازم است؛ (1) اما این اجازه مطلق نیست و در شرایطی، اجازه آنان از بین میرود؛ در جایی که پسر شرعا و عرفا کفو (همتای) دختر باشد؛ ازدواج هم به مصلحت دختر باشد و همتای دیگری هم برایش پیدا نشود؛ (2) پس اگر این شرایط وجود داشته باشدو پدر یا جد پدری بدون دلیل موجه با ازدواج دخترش مخالفت کند، اسلام اجازه میدهد که دختر بدون اجازه آنان ازدواج کند. (ر.ک: ص79و 80)
×××××××××××
(1) دلیل نیاز دختر به اجازه پدر (و نه مادر) اولا شدت عواطف او است که احتمال دارد بر اساس احساسات تصمیم بگیرد و قوه عاقله پدر باید به او کمک کند؛ ثانیا تجره کمتر از مرد به دلیل حضور کمتر در اجتماع است (به همین سبب، زن غیر باکره که تجربه بیشتری دارد و مردشناسی را هم تجربه کرده، برای ازدواج دوباره، اجازه پدر را لازم ندارد) و ثالثا حق طلاق است که به مرد داده شده و با توجه به این که زن حق طلاق ندارد (ر.ک:ص215 و 216) باید دقت بیشتری کند و به نظر پدر نیاز دارد.
(2)تحریرالوسیله، ج2، ص393.
زمانی که خانواده خواستگار، صدای زنگ منزل دختر را میزنند، باید مراقب رفتار و سخنان خود باشند؛ ممکن است از پنجره یا دربازکن تصویری تحت نظر باشند! در این هنگام، خانواده دختر در را به سرعت باز نکنند که نشانی عجله و اشتیاق آنان است و جالب نیست؛ البته زیاد هم آنان را پشت در معطل نگذارند که نوعی بیاحترامی به شمار میرود.
خانواده دختر باید جول در حاضر شده، میهمانان را راهنمایی کنند و اگر دستهگلی آوردهاند، (1) آن را بگیرند و پس از قرار دادن در گلدان مناسبی در معرض دیدشان قرار دهند.
در بسیاری از خانوادهها، دختر خانم به استقبال خانواده پسر نمیآید و در برخی خانوادهها به استقبال میآید و پس از احوالپرسی مختصری جمع را ترک میکند و بعد با سینی چای یا شربت وارد میشود.
هر کاری از جمله احوالپرسی بسیار گرم و زیاد خودمانی شدن دختر، خلاف شان او است و احتمال برداشتهای نادرست وجود دارد.
پس از آمدن خانواده پسر، خانواده دختر آنان را در بالای مجلس مینشانند و خود در پایین مجلس مینشینند. بهتر است پس از سکوتی که مجلس را فرا میگیرد، مادر دختر سکوت را بشکند و خوشامد بگوید.
بهتر است از خانواده پسر، کسی که بیان شیواتری دارد، آغازکننده باشد؛ زیرا در این لحظه، همه به او توجه خواهند کرد.
در جلسه خواستگاری، قبل از طرح اصل مطلب و گفت و گوی دختر و پسر که از همه مهمتر است (ر.ک: ص127-144) بهتر است از مسائل روزمره مانند گرما و سرمای هوا، ترافیک و آلودگی هوا و ... صحبت شود. گفت و گو درباره مسائل اعتقادی و سیاسی ممکن است فضا را بیدلیل متشنج کند.
گفت و گو در زمینه اعتقادات و سیاست مربوط به خود دختر و پسر است.
در مراسم خواستگاری از شیرینی تر استفاده نکنید؛ چون خوردن آن سخت است. شیرینی خشک و کوچک مناسبتر است. میوه نیز بهتر است چیزهایی شبیه سیب و خیار باشد، نه انار و پرتقال و هندوانه که به سبب آبدار بودن ممکن است باعث کثیف شدن دست و صورت و لباس شوند.
بکوشید از تشریفات خواستگاری بکاهید. نه دسته گلهای گرانقیمت به پسر بها میدهد و نه پذیراییهای غیرعادی و پر خرج، ارزش دختر را بالا میبرد. در مواردی ممکن است برداشتهای خوبی هم از این رفتارها نشود.
×××××××××××
(1) آوردن دسته گل که لازم هم نیست بسیار گرانقیمت باشد، اثر روانی بسیار خوبی دارد.
آغاز فرآیند خواستگاری تا قبل از عقد را دوره نامزدی میگوییم و بر خلاف عامه مردم که از لحظه عقد دائم تا عروسی را دوره نامزدی میخوانند. حقوق مدنی ایران نامزدی را این گونه تعریف میکند:
زمانی که مرد از زنی خواستگاری میکند تا بعد با او ازدواج کند و زن موافقت کند. (1)
در ادامه آمده است:
این پیشنهاد [مرد] و موافقت زن، اجیاد تعهد به انعقاد زوجیت نمیکند. نامزدی [طبق قانون] وعده ازدواج است. (2)
بر اساس حقوق مدنی، نامزدی مدت ندارد و تا زمانی که یکی از دو نفر، آن را به هم نزده است، باقی خواهد ماند. (3)
مدت نامزدی در افراد متفاوت است. در ازدواجهای فامیلی و آشنایان به جهت شناخت افزونتر پیشین، زمان کمتر و در ازدواج با غریبه زمان بیشتری نیاز است.
هر قدر ابهامات در جلسات گفت و گوی دو طرف کمتر، و آرای آنان روشنتر باشد، طبیعی است که دوره نامزدی کمتر طول میکشد.
نکته مهم این است که در ازدواج نباید شتابزده عمل کرد؛ بنابراین ممکن است دوره نامزدی، یک تا سه ماه هم طول بکشد و اشکالی ندارد. طولانی کردن بی دلیل دوره نامزدی مطلوب نیست؛ زیرا ممکن است دختر و پسر خسته شوند و به سبب گفت و گوهای تکراری و بی اهمیت، دچار تردید و تزلزل در انتخاب شوند.
ایجاد محرمیت موقت در دوره نامزدی، منع شرعی ندارد؛ اما به چند دلیل آن را مطلوب نمیدانیم. اشکالی ندارد که دختر و پسر با هم محرم نباشند و با رعیات و حفظ ضوابط شرعی، فرآینند خواستگاری را انجام دهند.
×××××××××××
(1) سید مسعود معصومی، احکام روابط زن و مرد، ص36.
(2) همان، 328 و 329
(3) همان، 329.
(4) سید مسعود معصومی، احکام روابط زن و مرد، ص179.